<?xml version="1.0"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xml:lang="de">
	<id>https://archiv0.vobs.at/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=80.121.131.229</id>
	<title>Matura Wiki - Benutzerbeiträge [de]</title>
	<link rel="self" type="application/atom+xml" href="https://archiv0.vobs.at/api.php?action=feedcontributions&amp;feedformat=atom&amp;user=80.121.131.229"/>
	<link rel="alternate" type="text/html" href="https://archiv0.vobs.at/index.php?title=Spezial:Beitr%C3%A4ge/80.121.131.229"/>
	<updated>2026-05-16T22:13:30Z</updated>
	<subtitle>Benutzerbeiträge</subtitle>
	<generator>MediaWiki 1.35.14</generator>
	<entry>
		<id>https://archiv0.vobs.at/index.php?title=Trigonometrie_(2.12_und_3.10)&amp;diff=1400</id>
		<title>Trigonometrie (2.12 und 3.10)</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://archiv0.vobs.at/index.php?title=Trigonometrie_(2.12_und_3.10)&amp;diff=1400"/>
		<updated>2014-07-25T09:58:18Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;80.121.131.229: /* Das allgemeine Dreieck */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;In der Trigonometrie beschäftigen wir uns mit Dreiecken  (tri-gono-metrie = drei-ecks-messung)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die folgende Seite ist in 5 Theorieabschnitte gegliedert, die das Lernen erleichtern sollen:&lt;br /&gt;
# [[#Grundwissen - Das rechtwinklige Dreieck | Grundwissen - Das rechtwinklige Dreieck]]: Hier lernst du die Grundbegriffe und Grundrechnungen kennen. &lt;br /&gt;
# [[#Vertiefung: Betrachtungen im Einheitskreis | Vertiefung: Betrachtungen im Einheitskreis]]: In diesem Abschnitt lernst du das Bogenmaß und den Einheitskreis kennen. &lt;br /&gt;
# [[#Trigonometrische Funktionen | Trigonometrische Funktionen]]: Hier lernst du die typischen Graphen der Sinus-, Cosinus und  Tangensfunktion kennen. &lt;br /&gt;
# [[#Das allgemeine Dreieck | Das allgemeine Dreieck]], indem du lernst, in Dreiecken, die keinen rechten Winkel haben, zu rechnen.&lt;br /&gt;
# [[#Vermessungsaufgaben | Vermessungsaufgaben]], in denen du das Gelernte in Anwendungsbeispielen verwenden kannst.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die letzten beiden Kapitel bestehen aus einer [[#Zusammenfassung der wichtigsten Formeln im rechtwinkligen und im allgemeinen Dreieck  | Zusammenfassung der hier verwendeten Formeln]] und [[#Matura-Aufgaben | Matura-Aufgaben]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Grundwissen - Das rechtwinklige Dreieck == &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Begriffe ===&lt;br /&gt;
[[Datei:RechtwDreieck.png|thumb|right|350px|rechtwinkliges Dreieck]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Gegeben ist ein rechtwinkliges Dreieck (= Dreieck mit einem 90°-Winkel).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Die längste Seite im rechtwinkligen Dreieck heißt '''Hypotenuse'''. Sie ist '''IMMER gegenüber vom dem rechten Winkel'''.&lt;br /&gt;
* Die beiden kürzere Seiten heißen '''Katheten'''. Ausgehend vom Winkel $\beta$ (siehe Skizze) können die beiden Katheten folgendermaßen unterschieden werden:&lt;br /&gt;
: * die &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#FF6347&amp;quot;&amp;gt; Gegenkathete GK &amp;lt;/span&amp;gt; liegt $\beta$ gegenüber&lt;br /&gt;
: * die &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#6495ED&amp;quot;&amp;gt; Ankathete AK &amp;lt;/span&amp;gt; liegt an $\beta$ an.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Sinus, Cosinus und Tangens ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border =&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| '''Definition'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|&amp;lt;p style=&amp;quot;background-color:#E0E0E0&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{|&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
* Der Sinus eines Winkels $\alpha$ ist definiert als das Verhältnis von GK zu H&lt;br /&gt;
|$\ \ \ \mathbf{sin\ \alpha = \frac{GK}{H}}$&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
* Der Cosinus eines Winkels $\alpha$ ist definiert als das Verhältnis von AK zu H&lt;br /&gt;
|$\ \ \ \mathbf{cos\ \alpha = \frac{AK}{H}}$&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
* Der Tangens eines Winkels $\alpha$ ist definiert als das Verhältnis von GK zu AK&lt;br /&gt;
|$\ \ \ \mathbf{tan\ \alpha = \frac{GK}{AK}}$&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Grün: Arbeitsblätter | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#00CD00&amp;quot;&amp;gt;  $Aha!$ &amp;lt;/span&amp;gt;]]&lt;br /&gt;
Das Besondere ist, dass diese Verhältnisse nur vom Winkel abhängen, nicht aber von der Größe des Dreiecks! Dies kannst du in &lt;br /&gt;
:[http://www.geogebratube.org/student/m133029 diesem Arbeitsblatt überprüfen]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#00FFFF&amp;quot;&amp;gt; '''Wichtig:''' &amp;lt;/span&amp;gt;     Sinus, Cosinus und Tangens gelten nur im '''rechtwinkligen Dreieck'''!&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Steigung und Steigungswinkel ===&lt;br /&gt;
[[Datei:Steigung11.png|thumb|right|450px|Steigung und Steigungswinkel]]&lt;br /&gt;
Aus dem Kapitel [[Lineare Funktionen]] wissen wir bereits, dass $k=\frac{Höhenunterschied}{Längenunterschied}$ die Steigung angibt. Betrachtet man die folgende Skizze, so kann folgender Zusammenhang festgestellt werden:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$$k=\frac{Höhenunterschied}{Längenunterschied}=\frac{GK}{AK}=\tan \alpha$$&lt;br /&gt;
Somit erhalten wir die Formel:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| style=&amp;quot;color:red;&amp;quot; cellpadding=&amp;quot;10&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
| $$k=\tan \alpha$$&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mit dieser Formel kann nun einfach zwischen der (prozentuellen) Steigung und dem Steigungswinkel gewechselt werden:&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Musterbeispiel''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; Eine 10 m lange Rampe legt einen Höhenunterschied von 1.4 m zurück. &lt;br /&gt;
- Fertigen Sie eine Skizze und zeichnen Sie die angegebenen Größen ein. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
- Bestimmen Sie &lt;br /&gt;
* a) den Steigungswinkel&lt;br /&gt;
* b) die prozentuelle Steigung&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Lösung''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
[[Datei:Steigungsbsp.png|thumb|right|400px|Skizze der Rampe]]&lt;br /&gt;
a) Berechnung des Steigungswinkels:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$\sin\ \alpha° = \frac{GK}{H}=\frac{1.4}{10}$    |[[Arkusfunktionen | im TR: $sin^{-1}$]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$\alpha = 8.05°$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
b) Mithilfe der Formel $k=\tan\ \alpha$ können wir die prozentuelle Steigung auch ohne den Längenunterschied (in der Skizze die blaue Strecke) berechnen:&lt;br /&gt;
$$k=\ tan\ \alpha$$&lt;br /&gt;
$$k=\tan \ 8.05°$$&lt;br /&gt;
$$k=0.14=14 \ \%$$&lt;br /&gt;
A: Die Steigung beträgt 14 %. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Übungen im Rechtwinkligen Dreieck ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Violett: Quizzes und dynamische Aufgabenblätter| &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#FF3E96&amp;quot;&amp;gt;  ? &amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://www.mathe-online.at/tests/wfun/defWfun.html Online-Übung zur Überprüfung, ob die richtige Formel verwendet wurde]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Violett: Quizzes und dynamische Aufgabenblätter| &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#FF3E96&amp;quot;&amp;gt;  ? &amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://www.realmath.de/Neues/10zwo/trigo/winkelfunktionen2.html Weitere Übung zur Überprüfung der Formel]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Violett: Quizzes und dynamische Aufgabenblätter| &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#FF3E96&amp;quot;&amp;gt;  ? &amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://www.realmath.de/Neues/10zwo/trigo/winkelfunktionen.html Und noch eine Übung dazu]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [http://members.chello.at/gut.jutta.gerhard/kurs/rechtw.htm Rechenbeispiele von Jutta Gut (mit Lösungen)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [http://matura.marienberg.at/images/0/04/Aufgaben_zu_den_Themen_rechtw_Dreieck_und_Einheitskreis.pdf Aufgabenblatt mit Textaufgaben samt Lösungen]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Vertiefung: Betrachtungen im Einheitskreis ==&lt;br /&gt;
=== Gradmaß und Bogenmaß im Einheitskreis ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Winkel- und Bogenmaß1.png|thumb|right|500px|Einheitskreis mit Winkel in Grad- und Bogenmaß]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der '''Einheitskreis''' ist ein Kreis mit Radius r=1. Sein Umfang beträgt &lt;br /&gt;
$$U=2\cdot r\cdot \pi=2\cdot 1\cdot \pi=2\pi$$&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
Legt man durch den Mittelpunkt des Einheitskreises das Koordinatensystem, so kann man den Winkel zwischen der positiven x-Achse und einem beliebig eingezeichneten Radius auf zwei Arten bestimmen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''1) Gradmaß (abgekürzt mit °)'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
So haben wir bis jetzt immer Winkel gemessen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Eine volle Umdrehung hat 360°&lt;br /&gt;
* Eine halbe Umdrehung hat 180°&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''2) Bogenmaß (abgekürzt $rad$ für engl. radian)'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Anstelle der Grad kann auch die Länge des Kreisbogens r (siehe Skizze) bestimmt werden. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Bei einer vollen Umdrehung hat r die Länge $2\cdot \pi$ (=Umfang des Einheitskreises, siehe oben). Somit beträgt der Winkel $2\pi\ rad$. &lt;br /&gt;
* Eine halbe Umdrehung entspricht dem Winkel $\pi$ rad.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Grün: Arbeitsblätter | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#00CD00&amp;quot;&amp;gt;  $Aha!$ &amp;lt;/span&amp;gt;]]: Hier findest du ein&lt;br /&gt;
[http://www.geogebratube.org/student/m133394  Arbeitsblatt, das dir den Zusammenhang besser erklärt]. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|'''Merke:''' &lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
{|&lt;br /&gt;
| Die Umrechnung von Grad- in Bogenmaß (und umgekehrt) funktioniert am einfachsten mit einer Schlussrechnung:&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| $$ 360°\ \ \ - \ \ \ 2\pi \textrm{ rad}$$&lt;br /&gt;
$$ \alpha°\ \ \ - \ \ \ \alpha \textrm{ rad}$$&lt;br /&gt;
Wobei entweder $\alpha°$ (der Winkel in Gradmaß) oder $\alpha$ rad (der Winkel in Gradmaß) gegeben ist.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Musterbeispiel''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
a) Wandeln Sie den Winkel $\alpha=90°$ in Bogenmaß um.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
b) Wandeln Sie den Winkel $\alpha=\frac{\pi}{3}$ rad in Gradmaß um.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Lösung''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
a) Grad- in Bogenmaß:&lt;br /&gt;
$$ 360°\ \ \ - \ \ \ 2\pi \textrm{ rad}$$&lt;br /&gt;
$$ \textbf{90°}\ \ \ - \ \ \ \alpha \textrm{ rad}$$&lt;br /&gt;
$$\rightarrow \ \alpha \textrm{ rad}=\frac{90\cdot 2\pi}{360}=\frac{\pi}{2} \textrm{ rad}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
A: 90° entsprechen in Bogenmaß $\frac{\pi}{2} \textrm{ rad}$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
b) Bogen- in Gradmaß:&lt;br /&gt;
$$ 360°\ \ \ - \ \ \ 2\pi \textrm{ rad}$$&lt;br /&gt;
$$ \alpha°\ \ \ - \ \ \  \mathbf{\frac{\pi}{3} \textrm{ rad}}$$&lt;br /&gt;
$$\rightarrow \ \alpha°=\frac{360\cdot \frac{\pi}{3}}{2\pi}=60°$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
A: $\frac{\pi}{3}$ rad entsprechen 60°&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Sinus, Cosinus und Tangens im Einheitskreis ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
====Theorie====&lt;br /&gt;
Sinus, Cosinus und Tangens können folgendermaßen aus dem Einheitskreis abgelesen werden:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Sinus und Kosinus und Tangens im Einheitskreis1.png|thumb|right|500px|Sinus, Cosinus und Tangens im Einheitskreis]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Der Sinus entspricht der Länge der rot markierten Stecke = y-Koordinate des Punktes auf dem Einheitskreis.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Der Cosinus entspricht der Länge der blau markierten Stecke = x-Koordinate des Punktes auf dem Einheitskreis.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Der Tangens entspricht der Länge des [[Tangente | Tangentenabschnittes]] der Tangente durch den Punkt (1,0).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Begründung:''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''für den Sinus:'''&lt;br /&gt;
Betrachte das rechtwinklige Dreieck im Einheitskreis. Die Hypotenuse ist der Radius und hat somit die Länge 1. Die Länge der $\color{red}{\textrm{roten Strecke}}$ ist von $\alpha$ aus gesehen die Gegenkathete GK. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Zu zeigen ist nun: &lt;br /&gt;
$$\sin \ \alpha=\color{red}{\textrm{rote Strecke}}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Beweis:'''&lt;br /&gt;
$$\sin\ \alpha=\frac{GK}{H}=\frac{\color{red}{\textrm{rote Strecke}}}{1}=\color{red}{\textrm{rote Strecke}}$$&lt;br /&gt;
Somit gilt: &lt;br /&gt;
$$\sin\ \alpha=\color{red}{\textrm{rote Strecke}}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der Beweis für den Cosinus funktioniert analog. Für den Tangens muss das große Dreieck mit AK=1 betrachtet werden. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Grün: Arbeitsblätter | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#00CD00&amp;quot;&amp;gt;  $Aha!$ &amp;lt;/span&amp;gt;]]: Mit dem folgenden [http://www.geogebratube.org/student/m133494 Arbeitsblatt] kannst du dein Verständnis vertiefen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
====Wichtige Werte====&lt;br /&gt;
Die folgende Tabelle gibt Werte für Sinus, Cosinus und Tangens an, die du nun auch ohne technische Unterstützung, allein durch die Vorstellung vom Einheitskreis, wissen solltest. Das [http://www.geogebratube.org/student/m133494 obige Arbeitsblatt] sollte dir dabei helfen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
| Sinus&lt;br /&gt;
| Cosinus&lt;br /&gt;
| Tangens&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Gradmaß: 90°&lt;br /&gt;
Bogenmaß:$\frac{\pi}{2}$ rad&lt;br /&gt;
| 1&lt;br /&gt;
| 0&lt;br /&gt;
| nicht definiert&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 180°&lt;br /&gt;
$\pi$ rad&lt;br /&gt;
| 0&lt;br /&gt;
| -1&lt;br /&gt;
| 0&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 270°&lt;br /&gt;
$\frac{3\pi}{2}$ rad&lt;br /&gt;
| -1&lt;br /&gt;
| 0&lt;br /&gt;
| nicht definiert&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| 0° und 360°&lt;br /&gt;
0 rad und $2\pi$ rad&lt;br /&gt;
| 0&lt;br /&gt;
| 1&lt;br /&gt;
| 0&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Trigonometrische Funktionen ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Grün: Arbeitsblätter | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#00CD00&amp;quot;&amp;gt;  $Aha!$ &amp;lt;/span&amp;gt;]]: Öffne das folgende  [http://www.geogebratube.org/student/m133564 Arbeitsblatt]. Hier findest du heraus, wie man mithilfe des Einheitskreises auf die unten abgebildten Graphen der Sinus-, Cosius und Tangensfunktion kommt. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Sinusfunktion $f(x)=\sin \ x$ ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Stellt man den Sinus in Abhängigkeit vom Winkel graphisch dar, indem man auf der x-Achse den Winkel in Bogenmaß und auf der y-Achse den zugehörigen Sinuswert angibt, so entsteht der folgende Graph:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 [[Datei:Sinusfunktion.png|thumb|center|700px|Graph der Sinusfunktion mit Kennzeichnung der Periodenlänge von $2\pi$]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Cosinusfunktion $f(x)=\cos \ x$ ===&lt;br /&gt;
Der Graph der Cosinusfunktion hat die folgende Form:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 [[Datei:Cosfunktion.png|thumb|center|700px|Graph der Cosinusfunktion mit Kennzeichnung der Periodenlänge von $2\pi$]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
===Tangensfunktion $f(x)=\tan\ x$ ===&lt;br /&gt;
Der Graph der Tangensfunktion hat die folgende Form:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 [[Datei:Tangensfkt1.png|thumb|center|700px|Graph der Tangensfunktion samt den asymptoten (rot) und der Kennzeichnung der Periodenlänge von $\pi$]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Besondere Eigenschaften der trigonometrischen Funktionen''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
# Periodizität: Die Werte der Trigonometrischen Funktionen wiederholen sich in regelmäßigen Abständen. &lt;br /&gt;
# Beschränktheit: Sinus- und Cosinusfunktion haben die [[Wertemenge]] $W=[-1;1]$. Anders formuliert: es gilt für alle x: $$|sin(x)|\leq 1$$ und $$|cos(x)|\leq 1 $$ (Hinweis: Hier wurde der [[Betrag einer Zahl (1.6.) | Betrag]] verwendet.)&lt;br /&gt;
# Der Tangens ist unbeschränkt (geht nach $-\infty$ und $+\infty$) und hat unendlich viele vertikale Asymptoten im Abstand von $\frac{\pi}{2}$.&lt;br /&gt;
# Wichtige Funktionswerte (Nullstellen, Hoch- und Tiefpunkte) können bereits aus der [[Trigonometrie (2.12 und 3.10)#Wichtige Werte | Tabelle zum Einheitskreis]] herausgelesen werden.&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Das allgemeine Dreieck ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:yellow&amp;quot;&amp;gt; Zusatz: &amp;lt;/span&amp;gt;  Dieser eingeklappte Abschnitt ist kein Kernstoff zur Matura. Allerdings helfen dir die hier beschriebenen Formeln, gewisse Beispiele schneller und einfacher zu berechnen.  &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:AllgDreieck.png|thumb|right|400px|allgemeines Dreieck]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Unter allgemeinen Dreiecken versteht man Dreiecke, die nicht über einen rechten Winkel verfügen müssen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Ohne rechten Winkel können wir die [[#Grundwissen - Das rechtwinklige Dreieck | Formeln für Sinus, Cosinus und Tangens]] nicht verwenden. Aus diesem Grund führen wir nun neue Formeln ein:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
a) den Sinussatz&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
b) den Cosinussatz und &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
c) die allgemeinen Flächenformeln&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Im allgemeinen Dreieck braucht man immer 3 bekannte Größen, um eine vierte zu berechnen! (Im rechtwinkligen Dreieck reichten uns dank dem rechten Winkel zwei zusätzlich Größen, um eine weitere zu berechnen). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Sinussatz ===&lt;br /&gt;
{| align=&amp;quot;right&amp;quot;&lt;br /&gt;
|{{#ev:youtube|Mvm69Wj8doo}}&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
Der Sinussatz wird verwendet, wenn im allgemeinen Dreieck &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
1. eine Seite '''und'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
2. der gegenüberliegende Winkel '''und''' &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
3. irgend eine andere Seite oder ein anderer Winkel bekannt sind. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| style=&amp;quot;color:red;&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
| '''Formel für den Sinussatz'''&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| $$\frac{\sin\ \alpha}{a}=\frac{\sin\ \beta}{b}=\frac{\sin\ \gamma}{c}$$&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Das Video auf der rechten Seite zeigt dir auf musikalische Art und Weise die Herleigung des Sinussatzes:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Cosinussatz ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{|  style=&amp;quot;color:red;&amp;quot; border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
!| Formeln für den Cosinussatz&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  &lt;br /&gt;
*$ a^2=b^2+c^2-2\cdot b\cdot c\cdot \cos\ \alpha$&lt;br /&gt;
* $b^2=a^2+c^2-2\cdot a\cdot c\cdot \cos\ \beta$&lt;br /&gt;
* $c^2=a^2+b^2-2\cdot a\cdot b\cdot \cos\ \gamma$&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der Cosinussatz wird verwendet, wenn im allgemeinen Dreieck: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
: a) 2 Seiten und der darin eingeschlossene Winkel gegeben ist '''oder'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
: b) alle drei Seiten gegeben sind und ein Winkel berechnet werden will.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
!| Voraussetzungen, um den Cosinussatz zu verwenden. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
:: &amp;lt;span style=&amp;quot;color:red&amp;quot;&amp;gt; gegebene Größen &amp;lt;/span&amp;gt; &lt;br /&gt;
:: &amp;lt;span style=&amp;quot;color:blue&amp;quot;&amp;gt; berechenbare Größen &amp;lt;/span&amp;gt;  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
{| align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
| [[Datei:Cosinussatz2.png|thumb|300px|Zwei Seiten und der eingeschlossene Winkel sind gegeben, die gegenüberliegende Seite kann berechnet werden]]&lt;br /&gt;
| [[Datei:Cosinussatz1.png|thumb|300px|Drei Seiten sind gegeben, ein Winkel kann berechnet werden]]&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Beispiele ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [http://members.chello.at/gut.jutta.gerhard/kurs/dreiecke.htm Aufgaben zum allgemeinen Dreieck von Jutta Gut (samt Lösungen)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Vermessungsaufgaben ==&lt;br /&gt;
=== Begriffe ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Höhen- und Tiefenwinkel.gif|right]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* '''Höhenwinkel'''&lt;br /&gt;
Der Höhenwinkel ist der Winkel zwischen der Horitonalen (= waagrechte Gerade) und &amp;quot;dem Blick in die Höhe&amp;quot;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* '''Tiefenwinkel'''&lt;br /&gt;
Der Tiefenwinkel ist der Winkel zwischen der Horitonalen (= waagrechte Gerade) und &amp;quot;dem Blick in die Tiefe&amp;quot;. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* '''Sehwinkel'''&lt;br /&gt;
Der Sehwinkel ist das Objekt (in der rechten Abbildung die senkrechte Strecke) &amp;quot;einfängt&amp;quot;.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Beispiele ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [http://members.chello.at/gut.jutta.gerhard/kurs/verm.htm Beispiele zu den Vermessungsaufgaben von Jutta Gut (samt Lösungen)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Zusammenfassung der wichtigsten Formeln im rechtwinkligen und im allgemeinen Dreieck ==&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
| rechtwinkliges Dreieck&lt;br /&gt;
| allgemeines Dreieck&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Winkelsumme&lt;br /&gt;
| $180°=\alpha+\beta+\gamma$&lt;br /&gt;
| $180°=\alpha+\beta+\gamma$&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Pythagoras&lt;br /&gt;
| $H^2=GK^2+AK^2$&lt;br /&gt;
| gilt nur im rechtwinkligem Dreieck!&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Flächeninhalt&lt;br /&gt;
| $A=\frac{GK\cdot AK}{2}$&lt;br /&gt;
| $A=\frac{a\cdot h_a}{2}=\frac{b\cdot h_b}{2}=\frac{c\cdot h_c}{2}$&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Trigonometrie (2.12 und 3.10)#Sinus- und Cosinussatz im allgemeinen Dreieck| Sinussatz]]&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| $\frac{\sin\alpha}{a}=\frac{\sin\beta}{b}=\frac{\sin\gamma}{c}$&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| [[Trigonometrie (2.12 und 3.10)#Sinus- und Cosinussatz im allgemeinen Dreieck| Cosinussatz]]&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
| $a^2=b^2+c^2-2\cdot b\cdot c\cdot \cos\alpha$&lt;br /&gt;
$b^2=a^2+c^2-2\cdot a\cdot c\cdot \cos\beta$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$c^2=a^2+b^2-2\cdot a\cdot b\cdot \cos\gamma$&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Matura-Aufgaben ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=216&amp;amp;file=Leuchturm.pdf Leuchtturm] (bifie-Aufgabe)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=3&amp;amp;file=Standseilbahn.pdf Standseilbahn] (bifie-Aufgabe: leicht-mittel-leicht)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=82&amp;amp;file=Glaspyramide_des_Louvre.pdf Glaspyramiede des Louvre] (bifie-Aufgabe: leicht-mittel-leicht)&lt;br /&gt;
: Hier kannst du eine Formelsammlung verwenden!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=150&amp;amp;file=Hochwasserschutz.pdf Hochwasserschutz]  (bifie-Aufgabe: mittel-leicht-schwer-leicht)&lt;br /&gt;
: Siehe auch [[Rechnen mit Termen(2.1.)#Terme und Gleichungen aufstellen | Formeln aufstellen]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=131&amp;amp;file=Gletschermarathon_Pitztal_-_Imst.pdf Gletschermarathon] (bifie-Aufgabe: mittel)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=33&amp;amp;file=Geschwindigkeitskontrolle.pdf Geschwindigkeitskontrolle] (bifie-Aufgabe: leicht)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=20&amp;amp;file=Wetterballon.pdf Wetterballon] (bifie-Aufgabe: mittel-leicht-leicht)&lt;br /&gt;
: Siehe auch [[Lineare Funktionen]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=96&amp;amp;file=Wasserverbrauch.pdf Wasserverbrauch] (bifie-Aufgabe: mittel-schwer-leicht)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=120&amp;amp;file=Die_Sonne.pdf Die Sonne] (bifie-Aufgabe: leicht-leicht-mittel)&lt;br /&gt;
: Siehe auch: [[Der Logarithmus | Logarithmus]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=159&amp;amp;file=Radausflug.pdf Radausflug] (bifie-Aufgabe:mittel-mittel-mittel-leicht)&lt;br /&gt;
: Siehe auch&lt;br /&gt;
: * [[Beschreibende Statistik]]&lt;br /&gt;
: * [[Wachstums- und Zerfallsprozesse | Exponentielle Abnahme]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=32&amp;amp;file=Windkraftanlage.pdf Windkraftanlage] (bifie-Aufgabe: mittel-schwer-mittel-mittel)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt; $Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]: [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=186&amp;amp;file=Zimmerei.pdf Zimmerei] (bifie-Aufgabe:leicht-mittel-leicht) &lt;br /&gt;
: '''Achtung!''' Aufgabe b lernst du erst [[Wahrscheinlichkeitsrechnung | in der 5. Klasse]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie: Algebra und Geometrie]]&lt;br /&gt;
[[Kategorie: Funktionale Abhängigkeiten]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>80.121.131.229</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://archiv0.vobs.at/index.php?title=Schuldentilgung&amp;diff=1399</id>
		<title>Schuldentilgung</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://archiv0.vobs.at/index.php?title=Schuldentilgung&amp;diff=1399"/>
		<updated>2014-07-25T09:33:19Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;80.121.131.229: /* Online-Materialien und Übungsbeispiele */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== Einleitung und Begriffe ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Die Schuldentilgung beschäftigt sich mit dem Tilgen (= Zurückzahlen) einer Schuld. Das typische Beispiel ist das Tilgen eines Bankredits.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hierbei unterscheidet man zwischen den folgenden Begriffen:&lt;br /&gt;
{| align=&amp;quot;right&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|{{#ev:youtube|bId7a4W6Vko}}&lt;br /&gt;
|} &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{|&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* '''Annuität''' &lt;br /&gt;
| = der Betrag, der regelmäßig (z.B. jährlich) zurückgezahlt wird.  &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* '''Zinsenanteil''' &lt;br /&gt;
| = jener Anteil der Annuität, der für die Zinsen aufgewendet wird. &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* '''Tilgungsanteil'''&lt;br /&gt;
| = jener Anteil der Annuität, um den die Schuld vermindert wird. &lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Erklärung der Begriffe anhand eines Beispiels''':  &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; Peter hat einen [[Rentenrechnung#Begriffe | nachschüssigen]] Kredit von 10.000 € bei 1 % p.a. aufgenommen. Somit fallen nach einem Jahr € 100 Zinsen an. Am Ende jedes Jahres zahlt Peter € 1.100  zurück. &lt;br /&gt;
* Die Annuität beträgt € 1.100. &lt;br /&gt;
* Der Zinsanteil nach dem 1. Jahr beträgt € 100.&lt;br /&gt;
* Der Tilgungsanteil nach dem 1. Jahr beträgt € 1000   (Von den € 1.100 werden € 100 für die Zinsen verwendet und nur € 1.000 reduzieren die Schuld).&lt;br /&gt;
* Die Restschuld nach dem 1. Jahr begrägt noch € 9.000. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border =&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;  width=&amp;quot;800px&amp;quot; &lt;br /&gt;
| style=&amp;quot;background:#f0f0f0&amp;quot; | '''Merke:'''&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| style=&amp;quot;background:#f0f0f0&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;| &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Annuität =  Zinsanteil + Tilgungsanteil'''  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
            &lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Je nachdem, wie die Schuld beglichen wird, unterscheidet man zwischen folgenden Formen:&lt;br /&gt;
* '''[[Schuldentilgung#Annuitätenschuld - Anniutät bleibt konstant | Annuitätenschuld]]''' - Anniutät bleibt konstant über die ganze Laufzeit konstant.  &lt;br /&gt;
* '''[[Schuldentilgung#Ratenschuld - Tilgungsanteil bleibt konstant |Ratenschuld]]''' - Tilgungsanteil bleibt konstant &lt;br /&gt;
* '''[[Schuldentilgung#Zinsenschuld - nur die Zinsen werden beglichen|Zinsenschuld]]''' - nur die Zinsen werden während der Laufzeit beglichen und der Rest erst am Ende der Laufzeit.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Tilgungsplan ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der Tilgungsplan ist eine tabellarische Aufstellung der Kreditrückzahlung. &lt;br /&gt;
Er listet für jedes Jahr auf, wie hoch der Zinsen, der Tilgungsanteil, die Annuität und die Restschuld sind. &lt;br /&gt;
Für eine nachschüssige Schuldentilgung ist er folgendermaßen aufgebaut:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; |&lt;br /&gt;
!| Jahr&lt;br /&gt;
!| Zinsateil ZA&lt;br /&gt;
!| Tilgungsanteil TA&lt;br /&gt;
!| Annuität A&lt;br /&gt;
!| Restschuld RS&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |  0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
|  align=&amp;quot;center&amp;quot;   |Schuld zu Beginn&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 1&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $ZA_1$&lt;br /&gt;
Zinsanteil bei der ersten Zahlung&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$TA_1$&lt;br /&gt;
Tilgungsanteil der ersten Zahlung&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$A_1$&lt;br /&gt;
Annuität$_1$ (=Höhe der ersten Zahlung)&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$RS_1$ &lt;br /&gt;
Restschuld nach einem Jahr&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$ZA_2$&lt;br /&gt;
Zinsanteil bei der zweiten Zahlung&lt;br /&gt;
|align=&amp;quot;center&amp;quot; | $TA_2$&lt;br /&gt;
Tilgungsanteil der zweiten Zahlung&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$A_2$&lt;br /&gt;
Annuität$_2$ (=Höhe der zweiten Zahlung)&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $RS_2$&lt;br /&gt;
Restschuld nach dem 2. Jahr&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |$\vdots$&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; ''' Hinweise ''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
*Der Zinsanteil errechnet sich immer mithilfe der Schuld aus dem Vorjahr:&lt;br /&gt;
$$ ZA_1=\textrm{Schuld}\cdot \frac{i}{100} $$&lt;br /&gt;
* Am Ende eines Tilgungsplanes sollte ganz rechts unten bei der letzten Restschuld natürlich eine 0 stehen (vorausgesetzt die ganze Schuld wird zurückbezahlt). &lt;br /&gt;
* '''Vorteile des Tilgungsplans sind:'''&lt;br /&gt;
:* Der Tilgungsplan ermöglicht einen schönen Überblck über alle Zahlungen. &lt;br /&gt;
:* Die einzelnen Werte können Schritt für Schritt ausgerechnet werden. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Musterbeispiel Tilgungsplan === &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Peter hat einen nachschüssigen Kredit von 100 € bei einer Verzinsung von 1 % p.a. aufgenommen. Er zahlt jährlich € 10 zurück. Erstelle einen Tilgungsplan!&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Lösung''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''1. Schritt: Beginn des Tilgungsplans''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Die Anfangsschuld ist € 100.&lt;br /&gt;
* Die Anniuität ist konstant € 10. &lt;br /&gt;
* $ZA_1=100\cdot \frac{1}{100}=1 $.&lt;br /&gt;
* $TA_1=A_1-ZA_1=9$ (um diesen Betrag wird die Schuld getilgt)&lt;br /&gt;
* Die Restschuld nach einem Jahr beträgt dann noch $RS_1=100-9=91$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Damit erstellen wir nun die ersten zwei Zeilen des Tilgungsplanes:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; |&lt;br /&gt;
!| Jahr&lt;br /&gt;
!| Zinsateil ZA&lt;br /&gt;
!| Tilgungsanteil TA&lt;br /&gt;
!| Annuität A&lt;br /&gt;
!| Restschuld RS&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |  0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
|  align=&amp;quot;center&amp;quot;   |100 €&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 1&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $100\cdot \frac{1}{100}=1$&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; Allgemein: $ZA=RS\cdot \frac{i}{100}$&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10-1=9$&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; Allgemein: $TA=A-ZA$ &amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; Allgemein: $A=TA+ZA$ &amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$100-9=91$ &lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; Allgemein: $RS_i=RS_{i-1}-TA$ &amp;lt;/p&amp;gt;  &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |$\vdots$&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''2. Schritt: Fortsetzung des Tilgungsplans ''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Für das 2. Jahr des Tilgungsplans, nimmt man nun aus Ausgangswert die obere Zeile:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Die alte Restschuld beträgt € 91.&lt;br /&gt;
* Die Anniuität ist konstant € 10. &lt;br /&gt;
* $ZA_2=91\cdot \frac{1}{100}=0.91 $.&lt;br /&gt;
* $TA_2=A_2-ZA_2=9.09$ (um diesen Betrag wird die Schuld getilgt)&lt;br /&gt;
* Die Restschuld nach einem Jahr beträgt dann noch $RS_2=91-9.09=81.91$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dies setzt man nun in den Tilgungsplan ein: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; |&lt;br /&gt;
!| Jahr&lt;br /&gt;
!| Zinsateil ZA&lt;br /&gt;
!| Tilgungsanteil TA&lt;br /&gt;
!| Annuität A&lt;br /&gt;
!| Restschuld RS&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |  0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
|  align=&amp;quot;center&amp;quot;   |100 €&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 1&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $100\cdot \frac{1}{100}=1$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10-1=9$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$100-9=91$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $91\cdot \frac{1}{100}=0.91$&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; Allgemein: $ZA=RS\cdot \frac{i}{100}$&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10-0.91=9.09$&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; Allgemein: $TA=A-ZA$ &amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; Allgemein: $A=TA+ZA$ &amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$91-9.09=81.91$ &lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; Allgemein: $RS_i=RS_{i-1}-TA$ &amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$\vdots$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |$\vdots$&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''3. Schritt: Vollständiger Tilgungsplan''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; |&lt;br /&gt;
!| Jahr&lt;br /&gt;
!| Zinsateil ZA&lt;br /&gt;
!| Tilgungsanteil TA&lt;br /&gt;
!| Annuität A&lt;br /&gt;
!| Restschuld RS&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |  0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
|  align=&amp;quot;center&amp;quot;   |100 €&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 1&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $100\cdot \frac{1}{100}=1$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10-1=9$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$100-9=91$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $0.91$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$9.09$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$81.91$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 3&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $0.82$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$9.18$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$72.73$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 4&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $0.73$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$9.27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$63.46$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 5&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $0.63$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$9.37$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$54.09$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 6&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $0.54$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$9.46$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$44.63$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 7&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $0.45$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$9.55$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$35.08$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 8&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $0.35$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$9.65$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$25.43$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 9&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $0.25$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$9.75$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$15.68$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 10&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $0.16$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$9.84$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$10$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:yellow&amp;quot;&amp;gt; '''$5.84$''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 11&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $0.06$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:yellow&amp;quot;&amp;gt; '''$5.84$''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
Die Restschuld von 5.84 wird getilgt. &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |'''$5.90$'''&lt;br /&gt;
$A=ZA+TA$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$0$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Achtung!''' &lt;br /&gt;
Bei der 11. Zahlung muss nur noch eine Schuld von 5.84 (gelb unterlegt!) getilgt werden. Aus diesem Grund beträgt der Tilgungsanteil € 5.84!&lt;br /&gt;
Die Annuität beträgt dann nicht mehr € 10 (sonst würden wir ja zuviel zurückzahlen) sondern nur noch &lt;br /&gt;
$$ A = \textrm{Höhe des Tilgungsanteiles} + \textrm{die Höhe der Zinsen} $$&lt;br /&gt;
$$ A= 5.84+0.06 $$&lt;br /&gt;
$$A= 5.90$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Weitere Beispiele findest du im 3. Klasse Buch (Trauner) auf den Seiten 174ff....&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Annuitätenschuld - Annuität bleibt konstant ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bei einer Anniutätenschuld bleibt die Höhe der Annuität (Betrag der regelmäßig eingezahlt wird) konstant. Somit handelt es sich bei der Annuitätenschuld um eine [[Rentenrechnung | Rente]], da &lt;br /&gt;
* ein konstanter Betrag (=Annuität) &lt;br /&gt;
* in konstanten Zeitabständen &lt;br /&gt;
eingezahlt wird. &lt;br /&gt;
Wichtig: &lt;br /&gt;
# Die Annuität entspricht dabei der Rate R. &lt;br /&gt;
# Die Schuld entspricht dem Barwert B  (Wert aller Zahlungen am Beginn = Anfangsschuld)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Somit benötigt man bei der Annuitätenschuld die [[Rentenrechnung#Formeln | Formeln für den Barwert]].&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Musterbeispiele Annuitätenschuld === &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
----&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Beispiel für jährliche Zahlungen ====&lt;br /&gt;
Eine Schuld von € 10.000 ist in 5 gleich hohen, jährlichen Raten bei i=4% p.a. zurückzuzahlen. Die erste Rate ist am Ende des 1. Jahres fällig. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
a) Berechne die Höhe der Raten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
b) Stelle den Tilgungsplan auf. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
c) Begründe, warum der Tilgungsanteil von Jahr zu Jahr größer wird.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Lösungen''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; Lösung für a) &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* B=10.000&lt;br /&gt;
* n=5&lt;br /&gt;
* i=4 % p.a. $\rightarrow$ r=1.04 $\rightarrow$ $v=\frac{1}{r}=0.9615$&lt;br /&gt;
* nachschüssig&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$$ B=R\cdot v\cdot \frac{v^5-1}{v-1} $$&lt;br /&gt;
$$ 10.000 = R\cdot 0.95238\cdot \frac{0.95238^5-1}{0.95238-1} $$&lt;br /&gt;
$$ \underline{\underline{R= 2246.27}} $$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
A: Die Höhe der Annuität (=Rate) beträgt € 2246.27.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; Lösung für b) &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Die Anzahl der Jahre ist 5 $\rightarrow$ somit brauchen wir 6 Zeilen (von 0 bis 5). &lt;br /&gt;
* Die Annuität A ist konstant € 2246.27. Somit kann in der Spalte Annuität für alle 5 Jahre 2246.27 eingesetzt werden. &lt;br /&gt;
* Anfangsschuld = 10.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Somit kann man bereits die Rohform des Tilgungsplanes erstellen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; |&lt;br /&gt;
!| Jahr&lt;br /&gt;
!| Zinsateil ZA&lt;br /&gt;
!| Tilgungsanteil TA&lt;br /&gt;
!| Annuität A&lt;br /&gt;
!| Restschuld RS&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |  0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
|  align=&amp;quot;center&amp;quot;   |10.000 €&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 1&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2246,27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2246,27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 3&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2246,27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 4&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2246,27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 5&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2246,27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nun berechnen wir von links nach rechts und von oben nach unden die einzelnen Werte:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* $i=4$ % $\rightarrow$ $ZA_1=10.000\cdot \frac{4}{100} =400$&lt;br /&gt;
* $TA_1=A_1-ZA_1 = 2246,27-400 = 1846.27$&lt;br /&gt;
* $RS_1=10.000-1846.27=8153.73$&lt;br /&gt;
* usw.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; |&lt;br /&gt;
!| Jahr&lt;br /&gt;
!| Zinsateil ZA&lt;br /&gt;
!| Tilgungsanteil TA&lt;br /&gt;
!| Annuität A&lt;br /&gt;
!| Restschuld RS&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |  0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
|  align=&amp;quot;center&amp;quot;   |10.000 €&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 1&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $400$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$1846.272$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2246.27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$&lt;br /&gt;
8153.73$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $326.15$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$1920.12$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2246.27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$6233,61$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 3&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $249.34$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$1996.93$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2246.27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$4236,68$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 4&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $169.47$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2076.80$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2246.27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2159.88$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 5&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $86.40$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2159.87$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$2246.27$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$&lt;br /&gt;
0.01$ &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Achtung!''' Die Restschuld im 5. Jahr (=0.01) ist aufgrund der Rundungen, die wir durchgeführt haben nicht genau 0. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; Lösung von c)  &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Weil die Schuld von Jahr zu Jahr abnimmt, wird der Zinsanteil ebenfalls immer kleiner. Da die Annuität konstant bleibt, wird deshalb der Tilgungsanteil immer größer (Erinnerung: Tilgungsanteil ist $TA=A-ZA$ ist).&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
==== Beispiel: Monatliche Zahlungen ====&lt;br /&gt;
Eine Schuld von € 10.000 ist in 5 Jahren durch gleich hohe, monatliche Zahlunge bei i=4% p.a. zu tilgen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
a) Berechne die Höhe der Raten.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
b) Stelle den Tilgungsplan für die ersten 3 Monate auf und berechne damit die Restschuld nach 3 Monaten. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Lösungen'''  &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; Lösung a) &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* R=?&lt;br /&gt;
* B=10.000&lt;br /&gt;
* n=$5\cdot 12=60$&lt;br /&gt;
* i=4 % p.a. $\rightarrow$ r=1.04 $\rightarrow$ $r_{12}=\sqrt[12]{1.04}=1.00327$ $\rightarrow$ $v_{12}=\frac{1}{r_{12}}=0.9967$&lt;br /&gt;
!!'''Achtung'''!! Bei unterjährien Einzahlungen (z.B. monatliche) muss der [[Zins- und Zinseszinsrechnung#b) der konforme (äquivalente) Zinssatz|konforme Zinssatz]] berechnet werden!!&lt;br /&gt;
* nachschüssig&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$$ B=R\cdot v_{12}\cdot \frac{v_{12}^{60}-1}{v_{12}-1} $$&lt;br /&gt;
$$ \underline{\underline{R=184.17}}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
A: Die monatliche Annuität beträgt € 184.17. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; Lösung b)  &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* Da $r_{12}=1.00327$ (siehe a) beträgt der Monatszinssatz $i_{12}=0.327$ % p.m. &lt;br /&gt;
* Die Annuität ist konstant 184.17 (siehe a)&lt;br /&gt;
* Anfangsschuld = 10.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Somit kann der Tilgungsplan aufgestellt werden: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; |&lt;br /&gt;
!| Monat&lt;br /&gt;
!| Zinsateil ZA&lt;br /&gt;
!| Tilgungsanteil TA&lt;br /&gt;
!| Annuität A&lt;br /&gt;
!| Restschuld RS&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |  0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
|  align=&amp;quot;center&amp;quot;   |10.000 €&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 1&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $32,7$ &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $151,47$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$184,17$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $9815,83$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $32,01$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$152,07$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$184,17$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$9631,66$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 3&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $31,50$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $153,67$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |$184,17$&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | $9446,49$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
A: Nach 3 Monaten beträgt die Restschuld noch € 9243,12. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Ratenschuld - Tilgungsanteil bleibt konstant ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Bei einer Ratenschuld bleit der Tilgungsanteil TA immer gleich groß, wodruch die Schuld sich immer um denselben Wert verringert. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Es gilt &lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot; &lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|  $$TA=\frac{\textrm{Schuld}}{n}$$&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Begründung''': Da die ganze Schuld durch n Zahlungen zurückgezahlt wird, muss jedes Mal ein &amp;quot;n-tel&amp;quot; der Gesamtschuld getilgt werden. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Musterbeispiel Ratenschuld ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eine Schuld von € 10.000 ist in 5 Jahren durch gleich hohe Tilgungsanteile bei i=4% p.a. zurückzuzahlen. Die erste Rate ist am Ende des 1. Jahres fällig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
a) Berechne die Höhe des Tilgungsanteiles.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
b) Stelle den Tilgungsplan auf.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
c) Begründe, warum die Annuität von Jahr zu Jahr kleiner wird. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Lösungen''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; Lösung für a)  &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$$ TA=\frac{\textrm{Schuld}}{n}=\frac{10.000}{5}$$&lt;br /&gt;
$$ \underline{\underline{TA=2.000}}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; Lösung für b)   &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* i=4% &lt;br /&gt;
* TA=2000 für alle 5 Jahre&lt;br /&gt;
* Anfangsschuld = 10.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Somit setzen wir alles ein, was wir schon wissen: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; |&lt;br /&gt;
!| Jahr&lt;br /&gt;
!| Zinsateil ZA&lt;br /&gt;
!| Tilgungsanteil TA&lt;br /&gt;
!| Annuität A&lt;br /&gt;
!| Restschuld RS&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |  0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
|  align=&amp;quot;center&amp;quot;   |10.000 €&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 1&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2.000&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 8.000&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; $10.000-2.000$ &amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.000&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |6.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 3&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.000&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |4.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 4&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.000&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.000 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 5&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.000&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |0&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nun können alle weiteren Beträge (Zinsen und Annuitäten) berechnet und eingesetzt werden:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; |&lt;br /&gt;
!| Jahr&lt;br /&gt;
!| Zinsateil ZA&lt;br /&gt;
!| Tilgungsanteil TA&lt;br /&gt;
!| Annuität A&lt;br /&gt;
!| Restschuld RS&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |  0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
|  align=&amp;quot;center&amp;quot;   |10.000 €&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 1&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 400&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; $ZA_1=10.000\cdot 0.04$ &amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2.000&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2.400&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; $A_1=ZA_1+TA_1$&amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 8.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 320&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.000&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2.320&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |6.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 3&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 240&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.000&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2.240&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |4.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 4&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 160&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.000&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2160&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.000 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 5&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 80&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.000&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |2.080&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |0&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; Lösung für c)  &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Da der Zinsanteil immer kleiner wird (die Schuld verringert sich!), der Tilgungsanteil aber konstant bleibt, muss folglich die Annuität ebenfalls kleiner werden, da gilt:&lt;br /&gt;
$$ \textrm{Annuität = Zinsanteil + Tilgungsanteil} $$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Zinsenschuld - nur die Zinsen werden beglichen == &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hier wird während der gesamten Laufzeit nichts vom Kreditgetilgt (d.h. TA=0), sondern nur die Zinsen bezahlt. Erst am Ende der Laufzeit wird die ganze Schuld durch eine Einmalzahlung beglichen.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
=== Musterbeispiel Zinsenschuld ===&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Eine Zinsschuld von € 10.000 ist in 5 Jahren durch  bei i=4% p.a. zurückzuzahlen. Die erste Annuität ist am Ende des 1. Jahres fällig.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
a) Berechne die Höhe der Zinsanteile.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
b) Stelle den Tilgungsplan auf.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Lösung'''   &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
* i=4% &lt;br /&gt;
* Anfangsschuld = 10.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Somit beträgt der Zinsanteil konstant &lt;br /&gt;
$$ZA= 10.000\cdot 0.04=400$$. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nun setzen wir alle Zinsanteile und Restschulden in den Tilgungsplan ein und berechnen zusätzlich noch die Annuitäten:   &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|- class=&amp;quot;hintergrundfarbe5&amp;quot; |&lt;br /&gt;
!| Jahr&lt;br /&gt;
!| Zinsateil ZA&lt;br /&gt;
!| Tilgungsanteil TA&lt;br /&gt;
!| Annuität A&lt;br /&gt;
!| Restschuld RS&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;  |  0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot;   |0 &lt;br /&gt;
|  align=&amp;quot;center&amp;quot;   |10.000 €&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 1&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 400&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 400&lt;br /&gt;
&amp;lt;p style=&amp;quot;color:darkred&amp;quot;&amp;gt; $A_1=ZA_1+TA_1=400+0$ &amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 10.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 2&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |400 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 400&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |10.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 3&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |400 &lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 400&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |10.000&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 4&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 400&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |0&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 400&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:yellow&amp;quot;&amp;gt; 10.000&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 5&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; | 400&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |&amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:yellow&amp;quot;&amp;gt; 10.000&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |10.400&lt;br /&gt;
| align=&amp;quot;center&amp;quot; |0&lt;br /&gt;
 &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Online-Materialien und Übungsbeispiele ==&lt;br /&gt;
* 3. Klasse-Buch (Trauner): S. 181-182&lt;br /&gt;
* [http://fbmathe.bbs-bingen.de/Tilgungsrechnung/Aufgaben_Tilgungsrechnung.htm Beispiele und Lösungen von Ansgar Schiffler]&lt;br /&gt;
*   [[Violett: Quizzes und dynamische Aufgabenblätter| &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#FF3E96&amp;quot;&amp;gt; ? &amp;lt;/span&amp;gt;]] [http://www.geogebratube.org/student/m108662 Online-Rechner zu Schuldentilgung und Tilgungsplan]&amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:yellow&amp;quot;&amp;gt; Wichtig! &amp;lt;/span&amp;gt; &lt;br /&gt;
*  [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt;$Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]  [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=198&amp;amp;file=Wohnungsrenovierung.pdf Wohnungsrenovierung(Bifie-Aufgabe) ] &lt;br /&gt;
: siehe auch&lt;br /&gt;
::* [[Rentenrechnung | Rentenrechnung]]&lt;br /&gt;
::* [[Zins- und Zinseszinsrechnung#b) der konforme (äquivalente) Zinssatz | konformer Zinssatz]]&lt;br /&gt;
*   [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt;$Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]  [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=91&amp;amp;file=Immobilienhandel.pdf Immobielienhandel (Bifie-Aufgabe)] &lt;br /&gt;
: siehe auch&lt;br /&gt;
::* [[Äquivalenzprinzip (Vergleich von Einzahlungen) | Äquivalenzprinzip]]&lt;br /&gt;
::* [[Rentenrechnung | Rentenrechnung]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*  [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt;$Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]] [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=66&amp;amp;file=Segelboot-C6.pdf Segelboot]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Finanzmathematik]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>80.121.131.229</name></author>
	</entry>
	<entry>
		<id>https://archiv0.vobs.at/index.php?title=Rentenrechnung&amp;diff=1398</id>
		<title>Rentenrechnung</title>
		<link rel="alternate" type="text/html" href="https://archiv0.vobs.at/index.php?title=Rentenrechnung&amp;diff=1398"/>
		<updated>2014-07-25T09:28:58Z</updated>

		<summary type="html">&lt;p&gt;80.121.131.229: /* Beispiele */&lt;/p&gt;
&lt;hr /&gt;
&lt;div&gt;== Definition: Rente==&lt;br /&gt;
{| border =&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
|Definition&lt;br /&gt;
|Unter einer '''Rente''' versteht man Einzahlungen, die&lt;br /&gt;
*&amp;lt;p style=&amp;quot;background-color:#E0E0E0&amp;quot;&amp;gt; in gleichen Zeitabständen &amp;lt;/p&amp;gt; UND&lt;br /&gt;
*&amp;lt;p style=&amp;quot;background-color:#E0E0E0&amp;quot;&amp;gt; immer in gleicher Höhe  &amp;lt;/p&amp;gt; &lt;br /&gt;
getätigt werden.&lt;br /&gt;
Die Einzahlungen werden als '''Raten''' (R) bezeichnet.&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Typische Beispiele einer Rente sind:&lt;br /&gt;
* Taschengeld  (jeden Monat erhälst du denselben Betrag von deinen Eltern)&lt;br /&gt;
* Bausparer  (jeden Monat oder jedes Jahr wird ein konstanter Betrag eingezahlt)&lt;br /&gt;
* &amp;quot;Rente&amp;quot; in der Pension (der Pensionist erhält monatlich einen fixen Betrag überwiesen)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Begriffe ==&lt;br /&gt;
Neben der '''Rate R (=Betrag, der regelmäßig eingezahlt wird)''' unterscheidet man folgende Punkte:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{|align=&amp;quot;center&amp;quot; border=&amp;quot;2&amp;quot; &lt;br /&gt;
!|Unterscheidungsmerkmal&lt;br /&gt;
!|Anfang&lt;br /&gt;
!|Ende&lt;br /&gt;
|- align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;p style=&amp;quot;background-color:#E0E0E0&amp;quot;&amp;gt; Zeitpunkt der Einzahlung &amp;lt;/p&amp;gt; || '''vorschüssig''' &lt;br /&gt;
= am Anfang der Zahlungsperiode&lt;br /&gt;
|| '''nachschüssig''' &lt;br /&gt;
= am Ende der Zahlungsperiode&lt;br /&gt;
|- align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;p style=&amp;quot;background-color:#E0E0E0&amp;quot;&amp;gt; Zeitpunkt des Gesamtwertes &amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
|'''[[Barwert und Endwert|Barwert]]''' &lt;br /&gt;
= Gesamtwert am Anfang der Rentenzahlungen (z.B.: welche Schuld muss abgezahlt werden)  &lt;br /&gt;
|'''[[Barwert und Endwert|Endwert]]'''&lt;br /&gt;
= Gesamtwert am Ende der Rentenzahlungen (Welcher Betrag wurde angespart)&lt;br /&gt;
|-align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|&amp;lt;p style=&amp;quot;background-color:#E0E0E0&amp;quot;&amp;gt; Einzahlungsperiode &amp;lt;/p&amp;gt;&lt;br /&gt;
|Ganzjährige Rente &lt;br /&gt;
=Einzahlungen erfolgen jährlich  &lt;br /&gt;
|Unterjährige Rente&lt;br /&gt;
= Einzahlungen erfolgen mehrmals im Jahr (z.B. monatlich).&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#00FFFF&amp;quot;&amp;gt;!Wichtig!  &amp;lt;/span&amp;gt;    Bei '''unterjährigen Renten''' muss der [[Zins- und Zinseszinsrechnung#b) der konforme (äquivalente) Zinssatz  |äquivalente Zinssatz]] berechnet werden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Musterbeispiel == &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; Anna schließt für sich einen Bausparvertrag mit 4% Verzinsung ab, bei dem sie am Ende jeden Jahres 1200 € einzahlt. Wie hoch ist der angesparte Betrag nach 5 Jahren (ohne staatliche Prämie)? Rechne mit einer [[Berechnung der KESt |KESt von 25%]]. &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Lösung'''&lt;br /&gt;
# Gegeben und Gesucht&lt;br /&gt;
#* Rate R=1200&lt;br /&gt;
#* nachschüssig (Zahlungen am Ende des Jahres)&lt;br /&gt;
#* ganzjährige Rente (Zahlungen einmal jährlich)&lt;br /&gt;
#* $i=4\%$ &amp;lt;br&amp;gt; $\begin{align} \rightarrow&amp;amp; i_{eff}=4\cdot 0.75 = 3\%\\ &lt;br /&gt;
\rightarrow&amp;amp; r=1+\frac{i_{eff}}{100}=1.03 \end{align} $&lt;br /&gt;
#* Endwert E=?   (Anna will wissen, wie viel sie am Ende angespart hat) &amp;lt;br&amp;gt; &amp;lt;br&amp;gt;  [[Datei:Rentenrechnung3.png|center]]&lt;br /&gt;
# Berechnung $$ 1200\cdot 1.03^4 + 1200\cdot 1.03^3 + 1200\cdot 1.03^2 + 1200\cdot 1.03 + 1200 = E $$ $$ \underline{\underline{6370.96=E}} $$ &amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
# Antwortsatz&lt;br /&gt;
#: Nach 5 Jahren hat Anna einen Betrag von € 6370.96 angespart.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Formeln == &lt;br /&gt;
Sei&lt;br /&gt;
: $ n\dots$ die Anzahl der Einzahlungen&lt;br /&gt;
: $ r\dots $ der (äuqivalente) [[Zins- und Zinseszinsrechnung#Aufzinsungsfaktor |Aufzinsungsfaktor]]&lt;br /&gt;
: $ v\dots $ der (äquivalente) Abzinsungsfaktor $v=\frac{1}{r}$&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
{|align=&amp;quot;center&amp;quot; border=&amp;quot;2&amp;quot; &lt;br /&gt;
!|&lt;br /&gt;
!|vorschüssig&lt;br /&gt;
!|nachschüssig&lt;br /&gt;
|- align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
!| Endwert &lt;br /&gt;
|$$E=R\cdot r\cdot\frac{r^n-1}{r-1}$$&lt;br /&gt;
|$$E=R\cdot \frac{r^n-1}{r-1}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|- align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
!|Barwert&lt;br /&gt;
|$$B=R\cdot \frac{v^n-1}{v-1}$$  &lt;br /&gt;
|$$B=R\cdot v\cdot \frac{v^n-1}{v-1}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Herleitung der Formeln''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
Hier siehst du die Herleitung der Formel für den nachschüssigen Endwert.$$E=R\cdot \frac{1-r^n}{1-r} $$ &lt;br /&gt;
Die Herleitungen für die restlichen Formeln funktionieren ähnlich. &lt;br /&gt;
Der Endwert setzt sich aus der Summe aller Einzahlungen zusammen. Nehmen wir an, wir berechnen den Endwert einer nachschüssigen Rente über n Jahre, dann erhält man den Endwert, indem man alle Einzahlung auf das Ende verzinst und dann zusammenaddiert: &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$$ E= R + R\cdot r+ R\cdot r^2 + R\cdot r^3+\dots + R\cdot r^{n-1} $$&lt;br /&gt;
wobei $R\cdot r^{n-1}$ die erste Zahlung ist, die $n-1$ Jahre aufgezinst werden muss und $R$ die letzte Zahlung ist.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Dies ist nun eine sogenannte geometrische Reihe, da jeder Summand sich nur durch die Multiplikation mit r unterscheidet. &lt;br /&gt;
Unter folgendem Link findest du die Herleitung der für die geometrische Formel $s_n=a_0\cdot \frac{1-q^n}{1-q} $, wobei $E=s_n$, $R=a_0$ und $r=q$ ist: [http://de.wikipedia.org/wiki/Geometrische_Reihe#Herleitung_der_Formel_f.C3.BCr_die_Partialsummen Herleitung der Endwertformel]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Musterbeispiel einer ganzjährigen Rente ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Angabe:''' Frau Aah zahlt 15 Jahre lang am Anfang jedes Jahres € 1.000 auf ein mit 4% verzinstes Sparbuch ein.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
a) Bestimme den nach 15 Jahren angesparten Betrag. Beachte dabei die [[KESt]] von 25%. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
b)Von dem ersparten Geld will sie 20 vorschüssige Jahresraten beheben, die 5 Jahre nach der letzten Einzahlung beginnen. Berechnen Sie die Höhe der Rate. &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Lösung a)'''&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
* $R=1000$&lt;br /&gt;
* $i_{eff}=4\cdot 0.75=3\%  \rightarrow r=1.03$&lt;br /&gt;
* $n=15$&lt;br /&gt;
* vorschüssig (da am Anfang vom Jahr eingezahlt wird)&lt;br /&gt;
* $E_{15} = $?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mithilfe der vorschüssigen Endwertformel erhalten wir:&lt;br /&gt;
$$ E_{15}=R\cdot r\cdot \frac{r^n-1}{r-1} $$&lt;br /&gt;
$$ E_{15}=1000 \cdot 1.03 \frac{1.03^{15}-1}{1.03-1} $$&lt;br /&gt;
$$\underline{\underline{E_{15}=19156.88}} $$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Somit hat Frau Aah nach 15 Jahren € 19156.88 angespart.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Lösung b)''' &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Der Satz &amp;quot;''die 5 Jahre nach der letzten Einzahlung beginnen''&amp;quot; sagt uns, dass der Betrag $E_{15}$ fünf Jahre lang auf der Bank liegen bleibt. Durch Aufzinsen erhalten wir nun den Betrag nach diesen 5 Jahren (d.h. nach insgesamt 20 Jahren von Beginn weg):&lt;br /&gt;
$$ E_{20}=E_{15}\cdot r^5$$&lt;br /&gt;
$$ E_{20}=19156.88\cdot 1.03^5$$&lt;br /&gt;
$$ E_{20}=22208.07$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Nach 20 Jahren liegen somit € 22208.07 auf der Bank. Nun will Frau Aah von diesem Betrag 20 vorschüssige Jahresraten abheben. &lt;br /&gt;
Das Angesparte Geld $E_{20}$ ist jener Wert ''am ANFANG'' der Auszahlungen. Somit ist $E_{20}=B$, der neue Barwert.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*$B=E_{20}=22208.07$&lt;br /&gt;
*$n=20$&lt;br /&gt;
*$r=1.03 \rightarrow v=0.97087\dots $&lt;br /&gt;
*$R=?$&lt;br /&gt;
*vorschüssig&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mit der Formel für den vorschüssigen Barwert erhalten wir:&lt;br /&gt;
$$ B=R\cdot \frac{v^{20}-1}{v-1} $$&lt;br /&gt;
$$ B\cdot (v-1)=R\cdot (v^{20}-1) $$&lt;br /&gt;
$$ \frac{B\cdot (v-1)}{(v^{20}-1)}=R $$&lt;br /&gt;
$$ \frac{22208.07\cdot (0.97087-1)}{(0.97087^{20}-1)}=R $$&lt;br /&gt;
$$ \underline{\underline{1449.25=R}}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Antwort: Frau Aah kann 20 Jahre lang € 1449.25 abheben. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
FN (N =20, I% = 4, PV =Ergebnis von a) aufgezinst, PMT = solve, FV = 0, P/Y = 1, C/Y = 1, Beginn)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Musterbeispiel einer unterjährigen Rente ==&lt;br /&gt;
Wichtig!! Wenn die Raten mehrmals im Jahr eingezahlt werden, muss mit dem [[Zins- und Zinseszinsrechnung#b) der konforme (äquivalente) Zinssatz  | äquivalenter Zinssatz]] gerechnet werden.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; '''Angabe:''' Frau Des nimmt einen Kredit von € 15.000,‐ mit einer Laufzeit von 10 Jahren auf, den sie in&lt;br /&gt;
nachschüssigen Monatsraten zurückzahlen will (i = 5%). Berechnen Sie die Höhe der Raten.&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt; &amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
'''Lösung'''&lt;br /&gt;
*$B=15000$&lt;br /&gt;
*$n=10\cdot 12=120$&lt;br /&gt;
*$i=5\% \rightarrow r_1=1.05 \rightarrow r_{12}=\sqrt[12]{1.05}  \rightarrow r_{12}=1.00407\dots \rightarrow v_{12}=0.99594\dots$&lt;br /&gt;
*nachschüssig&lt;br /&gt;
*$R=$?&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Durch Verwendung der [[Rentenrechnung#Formeln |nachschüssigen  Barwertformel]] ergibt sich:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$\begin{align}&lt;br /&gt;
B&amp;amp;=R\cdot v\cdot \frac{v^{120}-1}{v-1} &amp;amp;   &amp;amp; |\cdot (v-1) &amp;amp; \textrm{und} :(v\cdot (v^{120}-1))\\&lt;br /&gt;
\end{align}$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$\begin{align}&lt;br /&gt;
\frac{B\cdot (v-1)}{v\cdot(v^{120}-1)}&amp;amp;=R &amp;amp;&amp;amp;\\&lt;br /&gt;
\end{align}$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$$ \underline{\underline{158.29=R}} $$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Antwort: Sie muss monatilich € 158.29 einzahlen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
FN (N = 120, I% =100(1,05^(1/12)‐1), PV = 0, PMT = solve, FV =0, P/Y = 1, C/Y= 1, END) 158.29&lt;br /&gt;
Achtung: P/Y bezeichnet die Einzahlungen pro Zinsperiode. Diese ist nun aber 1!&lt;br /&gt;
(Alternative: FN (N = 120, I% =5, PV = 0, PMT = solve, FV =0, P/Y = 12, C/Y= 1, END) 158.29 … Y ist das Jahr)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
== Musterbeispiel für eine Rentenrechnung mit Restbetrag ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:900px&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; &lt;br /&gt;
Auf Petras Sparbuch befindet sich momentan ein hoher Geldbetrag, von dem sie die nächsten 16 Jahre lang jährlich nachschüssig je € 1.000 abheben könnte. (i=5 % p.a.)&lt;br /&gt;
* Berechne, wie oft sie dafür statt € 1.000 insgesamt € 2.000 jedes Halbjahr abheben könnte. &lt;br /&gt;
* Ermittle zusätzlich, wie hoch der Restbetrag ist, der zeitgleich mit der letzten Vollrate fällig ist. &lt;br /&gt;
&amp;lt;/span&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot; align=&amp;quot;center&amp;quot;&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
!| Händische Berechnung&lt;br /&gt;
!| Berechnung mit dem [[Rentenrechnung#TVM-Solver (Rechnen im TR) | TVM-Solver]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
!colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | 1. Zuerst berechnen wir den Barwert von Petras 16 nachschüssigen Abhebungen (= wie viel hat sie heute auf dem Konto, um 16 mal € 1000 abzuheben)&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
*B=?, &lt;br /&gt;
*nachschüssig, &lt;br /&gt;
*R=1000, &lt;br /&gt;
*n=16, &lt;br /&gt;
*i=5 % p.a. $\rightarrow$ r=1.05$\rightarrow$  v=0.95…&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$$ B=R\cdot v\cdot \frac{v^{16}-1}{v-1} $$&lt;br /&gt;
$$\underline{\underline{B=10.837.77}}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
TVM-Solver: &lt;br /&gt;
*N=16, &lt;br /&gt;
*i=5, &lt;br /&gt;
*PV=?                                  $\rightarrow \underline{\underline{PV=10.837.77}}$  &lt;br /&gt;
*PMT=-1000 (Minus, da sie 1000 abhebt), &lt;br /&gt;
*FV=0 (da € 0 auf dem Konto bleiben), &lt;br /&gt;
*P/Y=1, &lt;br /&gt;
*C/Y=1, &lt;br /&gt;
*End&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | 2. Nun berechnen wir, wie oft Petra von den 10837.77 die € 2000 jedes halbe Jahr abheben kann. Gefragt ist also das n.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:yellow&amp;quot;&amp;gt;!Achtung!  &amp;lt;/span&amp;gt;  Wenn mehrmals im Jahr abgehoben wird (=unterjährige Rente), brauchen wir beim händischen Rechnen den [[Zins- und Zinseszinsrechnung#b) der konforme (äquivalente) Zinssatz | konformen Aufzinsungsfaktor $r_m$ ]]   In diesem Fall brauchen wir r_2, da jedes halbe Jahr abgehoben wird. &lt;br /&gt;
*B=10837.77 &lt;br /&gt;
*R=2000 &lt;br /&gt;
*n=?  &lt;br /&gt;
*r=1.05 $\rightarrow r_2=\sqrt{1.05}=1.02469…\rightarrow v_2=\frac{1}{r_2}=0.975$…&lt;br /&gt;
$$B=R\cdot v_2\cdot \frac{(v_2)^n-1}{v_2-1} \ \ \rightarrow n=5.89$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Somit kann sie 5 Vollraten abheben, für die 6. Rate reicht es gerade nicht mehr aus (dies sind die 0.89)&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| Beim TVM-Sover brauchen wir den konformen Zinssatz nicht. Hier reicht es, für P/Y (=Zahlungen pro Jahr, Payments per Year) den Wert 2 einzusetzen:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*N=?   $\rightarrow N=5.89$&lt;br /&gt;
*i=5&lt;br /&gt;
*PV=10837.77 (Wert von vorher drinnen stehen lassen) &lt;br /&gt;
*PMT=-2000  &lt;br /&gt;
*FV=0 &lt;br /&gt;
*P/Y=2 (da 2mal im Jahr abgehoben wird) &lt;br /&gt;
*C/Y=1 &lt;br /&gt;
*End&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
! colspan=&amp;quot;2&amp;quot; |3. Zuletzt berechnen wir den Restbetrag, jenen Betrag, der bei der letzten Abhebung von € 2000 noch auf dem Konto bleibt. Die folgende Graphik soll den Sachverhalt verdeutlichen&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Bsp mit Restbetrag.png|thumb|1200px|center|Darstellung aller Auszahlungen (rot)]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
|Sei B_5 der Barwert der 5 Auszahlungen von € 2000, dann kann die obige Abbildung mithilfe des [[Äquivalenzprinzip (Vergleich von Einzahlungen) | Äquivalenzprinzips]] folgendermaßen angeschrieben werden:&lt;br /&gt;
$$ 10837.77 = B_5 +\frac{ \textrm{Restbetrag}}{(r_2)^5}$$&lt;br /&gt;
Zusätzlich erhält man $B_5$ mithilfe der nachschüssigen Barwertformel $ B_5=R\cdot v_2 \cdot \frac{(v_2)^5-1}{v_2-1} $, wobei $R=2.000$ und $v_2=0.975…$ (siehe oben) ist. Dadurch erhält man: &lt;br /&gt;
$$ B_5=9299.82$$    &lt;br /&gt;
Der Barwert aller Abhebungen in den 5 Semestern beträgt 9299.82 abgehoben.   &lt;br /&gt;
Daraus ergibt sich für den Restbetrag, dass &lt;br /&gt;
$$ B=B_5+\frac{Restbetrag}{(r_2)^5} $$&lt;br /&gt;
$$ 10837.77= 9299.82+\frac{Restbetrag}{(r_2)^5} $$&lt;br /&gt;
$$ \frac{Restbetrag}{(r_2)^5} =1537.95 $$&lt;br /&gt;
$$\underline{\underline{Restbetrag=1737.46}}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Somit wird am Ende ein Restbetrag von zusätzlich € 1737.46 abgehoben. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Alternativ hätte auch alles auf das Ende des 5. Semesters aufgezinst werden können. Hier hätten wir ebenfalls 1737.46 erhalten. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|&lt;br /&gt;
Wir wollen also wissen, wie viel am Ende (=FV=Restbetrag) noch auf dem Konto bleibt, wenn wir 5mal (N=5) abgehoben haben:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*N=5 &lt;br /&gt;
*i=5 &lt;br /&gt;
*PV= 10837.77&lt;br /&gt;
PMT= -2000&lt;br /&gt;
*FV=?      $\rightarrow FV=1737.46$&lt;br /&gt;
*P/Y=2&lt;br /&gt;
*C/Y=1&lt;br /&gt;
*End&lt;br /&gt;
Somit beträgt der Restbetrag noch € 1737.46, die mit der letzten Rate ebenfalls abgehoben werden. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Musterbeispiel mit Anzahlung + Rente + Restwert (Leasing) ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;toccolours mw-collapsible mw-collapsed&amp;quot; style=&amp;quot;width:800px&amp;quot;&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;span style=&amp;quot;color:#A020F0&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Anna plant ein Fahrzeug im Wert von € 21.000 zu leasen. Der Händler macht ihr dabei das folgende Angebot: Sie muss € 5.000 als Anzahlung sofort überweisen und die nächsten 36 Monate nachschüssig eine bestimme Monatsrate einzahlen. Nach den 36 Monaten beträgt der Restwert noch € 9.000. Bestimmen Sie die Höhe der Rate, wenn mit einem Zinssatz von 3 % p.a. gerechnet wird. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/span&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;div class=&amp;quot;mw-collapsible-content&amp;quot;&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''Lösung:'''&lt;br /&gt;
{| border=&amp;quot;1&amp;quot;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
!| Händische Berechnung&lt;br /&gt;
!| Berechnung mit dem [[Rentenrechnung#TVM-Solver (Rechnen im TR) | TVM-Solver]]&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
!colspan=&amp;quot;2&amp;quot; | Zuerst veranschaulichen wir die Zahlungen graphisch:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Datei:Leasing-Bsp.png|thumb|400px|center|Darstellung der Aus- (rot) und Einzahlungen (grün)]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
|-&lt;br /&gt;
| Beim händischen Rechnen werden alle Zahlungen auf einen Zeitpunkt verzinst (siehe [[Äquivalenzprinzip | Äquivalenzprinzip (Vergleich von Einzahlungen)]]. Hier wird nun alles auf das dritte Jahr (=36 Monate) aufgezinst (genauso gut könnte aber auch alles auf den Beginn abgezinst werden). &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Aus der der Graphik ergibt sich damit die folgende Gleichung:&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
$$21.000\cdot r^3=5.000 \cdot r^3+ \textrm{Endwert der 36 nachschüssigen Monatsraten} + 9.000 $$&lt;br /&gt;
$$ 21.000\cdot 1.03^3=5.000 \cdot 1.03^3+ R\cdot\frac{r_{12}^{36}-1}{r_{12}-1}  + 9.000 $$&lt;br /&gt;
wobei $r_{12}=\sqrt[12]{1.03}=1.002466$ der monatliche Aufzinsungsfaktor ist. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Mithilfe des [[Solve-Befehl | Solve-Befehls]] erhält man:&lt;br /&gt;
$$\underline{\underline{R=225.64}}$$&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
A: Die monatliche Rate liegt bei € 225.64.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
| &lt;br /&gt;
TVM-Solver: &lt;br /&gt;
*N=36, &lt;br /&gt;
*i=53, &lt;br /&gt;
*PV=-21000 + 5000    (da 21.000 Schulden und 5000 sofort eingezahlt werden)                                &lt;br /&gt;
*PMT=?                    $\rightarrow \underline{\underline{PMT=225.64}}$ &lt;br /&gt;
*FV=9000 (da € 9000 der Restwert ist), &lt;br /&gt;
*P/Y=12, &lt;br /&gt;
*C/Y=1, &lt;br /&gt;
*End&lt;br /&gt;
|}&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;/div&amp;gt; &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== TVM-Solver (Rechnen im TR) ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Im Ti 82 kannst du die Beispiele auch im Taschenrechner mit dem TVM-Solver lösen. &lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
Hier findest du eine [http://matura.marienberg.at/images/3/33/TVM-Solver.pdf Erklärung des Programms]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&amp;lt;br&amp;gt;&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
== Beispiele ==&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*  [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt;$Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]  [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=47&amp;amp;file=Sparkonto.pdf Sparkonto (Bifie-Aufgabe)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*  [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt;$Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]  [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=49&amp;amp;file=Kreditkonditionen.pdf Kreditkonditionen (Bifie-Aufgabe)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*  [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt;$Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]  [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=54&amp;amp;file=Bausparen_bis_2011.pdf Bausparen (Bifie-Aufgabe)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*  [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt;$Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]  [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=91&amp;amp;file=Immobilienhandel.pdf Immobilienhandel (Bifie-Aufgabe mit Schuldentilgung)]  &lt;br /&gt;
Siehe auch [[Schuldentilgung]]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
*  [[Bifie-grün: Aufgaben des Bifie | &amp;lt;span style=&amp;quot;background-color:#7CFC00&amp;quot;&amp;gt;$Bifie$&amp;lt;/span&amp;gt;]]  [http://aufgabenpool.bifie.at/bhs/download.php?qid=92&amp;amp;file=Ruecklage.pdf Rücklage (Bifie-Aufgabe)]&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
[[Kategorie:Finanzmathematik]]&lt;/div&gt;</summary>
		<author><name>80.121.131.229</name></author>
	</entry>
</feed>